{"id":10058,"date":"2026-06-26T19:35:07","date_gmt":"2026-06-26T17:35:07","guid":{"rendered":"https:\/\/krakow1.one\/?p=10058"},"modified":"2026-06-26T19:52:01","modified_gmt":"2026-06-26T17:52:01","slug":"jak-dwaj-krakowscy-profesorowie-zapoczatkowali-nowa-ere-w-przemysle","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/jak-dwaj-krakowscy-profesorowie-zapoczatkowali-nowa-ere-w-przemysle-10058\/","title":{"rendered":"Jak dwaj krakowscy profesorowie zapocz\u0105tkowali now\u0105 er\u0119 w przemy\u015ble"},"content":{"rendered":"\n<p>Pod koniec XIX wieku w jednym z gmach\u00f3w Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego w Krakowie dwaj <a href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-profesor-uniwersytetu-jagiellonskiego-ktory-byl-pionierem-wychowania-fizycznego-w-polsce\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-profesor-uniwersytetu-jagiellonskiego-ktory-byl-pionierem-wychowania-fizycznego-w-polsce\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">profesorowie<\/a> postanowili podj\u0105\u0107 si\u0119 wyzwania, kt\u00f3re wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u00f3wczesnych uczonych uwa\u017ca\u0142a za niewykonalne. Karol Olszewski i Zygmunt Wr\u00f3blewski szukali sposobu, aby doprowadzi\u0107 gazy do nowego stanu skupienia.<\/p>\n\n\n\n<p>I to im si\u0119 uda\u0142o. Na prze\u0142omie marca i kwietnia 1883 roku badacze po raz pierwszy skroplili tlen, a nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej \u2013 azot. By\u0142o to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c zwyk\u0142e osi\u0105gni\u0119cie naukowe. To by\u0142 prawdziwy prze\u0142om w fizyce niskich temperatur, kt\u00f3ry wyznaczy\u0142 kierunek rozwoju nauki na kolejne dziesi\u0119ciolecia. Cho\u0107 w przemy\u015ble odkrycie to znalaz\u0142o zastosowanie znacznie p\u00f3\u017aniej, pisze portal <a href=\"http:\/\/krakow1.one\" data-type=\"link\" data-id=\"krakow1.one\">krakow1.one<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a3f399a1873a\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a3f399a1873a\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/jak-dwaj-krakowscy-profesorowie-zapoczatkowali-nowa-ere-w-przemysle-10058\/#Olszewski_i_Wroblewski_kilka_slow_o_geniuszach\" >Olszewski i Wr\u00f3blewski: kilka s\u0142\u00f3w o geniuszach<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/jak-dwaj-krakowscy-profesorowie-zapoczatkowali-nowa-ere-w-przemysle-10058\/#Jak_ten_eksperyment_wplynal_na_przemysl\" >Jak ten eksperyment wp\u0142yn\u0105\u0142 na przemys\u0142?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/jak-dwaj-krakowscy-profesorowie-zapoczatkowali-nowa-ere-w-przemysle-10058\/#Ciekly_azot_ktory_zrewolucjonizowal_branze_spozywcza\" >Ciek\u0142y azot, kt\u00f3ry zrewolucjonizowa\u0142 bran\u017c\u0119 spo\u017cywcz\u0105<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/jak-dwaj-krakowscy-profesorowie-zapoczatkowali-nowa-ere-w-przemysle-10058\/#Ciekawostki_o_duecie_Olszewskiego_i_Wroblewskiego\" >Ciekawostki o duecie Olszewskiego i Wr\u00f3blewskiego<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/jak-dwaj-krakowscy-profesorowie-zapoczatkowali-nowa-ere-w-przemysle-10058\/#Jak_technologie_kriogeniczne_otworzyly_drzwi_do_medycyny_i_energetyki\" >Jak technologie kriogeniczne otworzy\u0142y drzwi do medycyny i energetyki?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/jak-dwaj-krakowscy-profesorowie-zapoczatkowali-nowa-ere-w-przemysle-10058\/#Dziedzictwo_cenne_dla_XXI_wieku\" >Dziedzictwo cenne dla XXI wieku<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/jak-dwaj-krakowscy-profesorowie-zapoczatkowali-nowa-ere-w-przemysle-10058\/#Dlaczego_Krakow_wciaz_czerpie_z_tego_przelomu\" >Dlaczego Krak\u00f3w wci\u0105\u017c czerpie z tego prze\u0142omu?<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Olszewski_i_Wroblewski_kilka_slow_o_geniuszach\"><\/span>Olszewski i Wr\u00f3blewski: kilka s\u0142\u00f3w o geniuszach<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"276\" height=\"340\" src=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/06\/image-6.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-10040\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/06\/image-6.png 276w, https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/06\/image-6-244x300.png 244w\" sizes=\"auto, (max-width: 276px) 100vw, 276px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Fot. prof. Karol Olszewski<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Stworzyli niezwykle zgrany, cho\u0107 na pierwszy rzut oka zaskakuj\u0105cy duet. Olszewski \u2013 rodowity krakowianin, precyzyjny i niezwykle uparty chemik-eksperymentator \u2013 potrafi\u0142 ca\u0142e dnie sp\u0119dza\u0107 w laboratorium. Sam konstruowa\u0142 i naprawia\u0142 aparatur\u0119, maj\u0105c do tego prawdziwy talent. M\u00f3wiono, \u017ce to w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki in\u017cynieryjnemu sprytowi profesora Karola wiele do\u015bwiadcze\u0144, kt\u00f3re zako\u0144czy\u0142y si\u0119 fiaskiem w Pary\u017cu czy Londynie, powiod\u0142o si\u0119 w\u0142a\u015bnie pod Wawelem.<\/p>\n\n\n\n<p>Z kolei Wr\u00f3blewski by\u0142 temperamentnym fizykiem o niezwykle barwnym \u017cyciorysie. Zanim trafi\u0142 do miasta kr\u00f3l\u00f3w, zd\u0105\u017cy\u0142 zaliczy\u0107 zsy\u0142k\u0119, wi\u0119zienie i studia na kilku europejskich uniwersytetach. Z Pary\u017ca przywi\u00f3z\u0142 nie tylko sprz\u0119t, ale te\u017c \u015bwie\u017ce idee, kt\u00f3rych tam nie potrafiono wcieli\u0107 w \u017cycie. Tworzyli klasyczny, interdyscyplinarny zesp\u00f3\u0142: jeden wiedzia\u0142, jak budowa\u0107 i naprawia\u0107 urz\u0105dzenia, a drugi \u2013 jak patrze\u0107 na nauk\u0119 z szerokiej perspektywy.<\/p>\n\n\n\n<p>Po\u0142\u0105czy\u0142a ich ambicja przesuni\u0119cia granic tego, co w \u00f3wczesnej fizyce niskich temperatur uznawano za mo\u017cliwe. Wsp\u00f3\u0142prac\u0119 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim rozpocz\u0119li na pocz\u0105tku lat 80. XIX wieku, a ju\u017c w 1883 roku osi\u0105gn\u0119li wyniki, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 milowym krokiem w dziedzinie skraplania gaz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jak_ten_eksperyment_wplynal_na_przemysl\"><\/span>Jak ten eksperyment wp\u0142yn\u0105\u0142 na przemys\u0142?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Olszewski i Wr\u00f3blewski szybko opublikowali wyniki swoich prac w europejskich czasopismach naukowych i udost\u0119pnili schematy aparatury. Min\u0119\u0142y jednak dekady, zanim skroplony tlen zacz\u0105\u0142 by\u0107 powszechnie wykorzystywany w hutnictwie i metalurgii.<\/p>\n\n\n\n<p>Wynalazek ten zrewolucjonizowa\u0142 kilka kluczowych ga\u0142\u0119zi gospodarki:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>hutnicy mogli zoptymalizowa\u0107 procesy wytopu stali, co prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na wy\u017csz\u0105 jako\u015b\u0107 i ni\u017csze koszty;<\/li>\n\n\n\n<li>zak\u0142ady chemiczne zyska\u0142y silny utleniacz do przeprowadzania reakcji;<\/li>\n\n\n\n<li>sektor energetyczny m\u00f3g\u0142 efektywniej wykorzystywa\u0107 paliwa.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Z czasem odkrycie to stopniowo zmienia\u0142o podej\u015bcie do produkcji przemys\u0142owej. Przedsi\u0119biorstwa zyska\u0142y nowe mo\u017cliwo\u015bci rozwoju, produkcja sta\u0142a si\u0119 bardziej elastyczna, a rynki zbytu znacznie si\u0119 poszerzy\u0142y. Sukces, kt\u00f3ry narodzi\u0142 si\u0119 w skromnym krakowskim laboratorium, uznano p\u00f3\u017aniej za jeden z fundament\u00f3w rozwoju fizyki niskich temperatur oraz technologii gaz\u00f3w technicznych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ciekly_azot_ktory_zrewolucjonizowal_branze_spozywcza\"><\/span>Ciek\u0142y azot, kt\u00f3ry zrewolucjonizowa\u0142 bran\u017c\u0119 spo\u017cywcz\u0105<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"384\" height=\"451\" src=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/06\/image-7.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-10043\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/06\/image-7.png 384w, https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/06\/image-7-255x300.png 255w\" sizes=\"auto, (max-width: 384px) 100vw, 384px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Fot. prof. Zygmunt Wr\u00f3blewski<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Po tlenie przyszed\u0142 czas na azot. Naukowcy skroplili go i otworzyli zupe\u0142nie nowe mo\u017cliwo\u015bci w zakresie przechowywania \u017cywno\u015bci. <strong>G\u0142\u0119bokie mro\u017cenie produkt\u00f3w<\/strong> pozwoli\u0142o zachowa\u0107 smak, tekstur\u0119 i warto\u015bci od\u017cywcze znacznie d\u0142u\u017cej ni\u017c jakiekolwiek inne znane wcze\u015bniej metody. Europejski przemys\u0142 spo\u017cywczy zacz\u0105\u0142 korzysta\u0107 z tych rozwi\u0105za\u0144 dopiero w XX wieku. Producenci uruchomili nowoczesne linie mro\u017anicze, firmy logistyczne rozwin\u0119\u0142y trasy transportowe, a sklepy w Krakowie i w ca\u0142ym kraju zyska\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 oferowania \u015bwie\u017cych towar\u00f3w bez wzgl\u0119du na pory roku. Dzi\u0119ki temu biznes m\u00f3g\u0142 planowa\u0107 dzia\u0142ania z wielomiesi\u0119cznym wyprzedzeniem.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto zaznaczy\u0107, \u017ce Olszewski kontynuowa\u0142 badania nawet po tragicznej \u015bmierci Wr\u00f3blewskiego, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 w wyniku nieszcz\u0119\u015bliwego wypadku. Karol ulepsza\u0142 aparaty, czyni\u0105c je bardziej niezawodnymi i ta\u0144szymi w produkcji. To w\u0142a\u015bnie te urz\u0105dzenia zacz\u0119\u0142y trafia\u0107 do laboratori\u00f3w w Europie i Ameryce. Krakowskie projekty sta\u0142y si\u0119 fundamentem pod przemys\u0142ow\u0105 produkcj\u0119 gaz\u00f3w skroplonych. Odkrycie z uniwersyteckiej pracowni szybko przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w technologi\u0119, kt\u00f3r\u0105 fabryki zacz\u0119\u0142y wdra\u017ca\u0107 na wielk\u0105 skal\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Skroplony tlen odmieni\u0142 oblicze metalurgii. Europejskie huty stopniowo wdra\u017ca\u0142y tlen do intensyfikacji proces\u00f3w produkcyjnych. Po latach to w\u0142a\u015bnie odkrycie krakowskich uczonych sta\u0142o si\u0119 bod\u017acem do rozbudowy fabryk i inwestycji w nowoczesny park maszynowy. Historycy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce rozw\u00f3j tego sektora prze\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 na wzrost zamo\u017cno\u015bci robotnik\u00f3w oraz wzmocni\u0142 potencja\u0142 gospodarczy nie tylko Krakowa, ale i ca\u0142ego regionu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ciekawostki_o_duecie_Olszewskiego_i_Wroblewskiego\"><\/span>Ciekawostki o duecie Olszewskiego i Wr\u00f3blewskiego<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"578\" height=\"430\" src=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/06\/image-8.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-10046\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/06\/image-8.png 578w, https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/06\/image-8-300x223.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 578px) 100vw, 578px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Obaj naukowcy codziennie ryzykowali \u017cyciem. Podczas eksperyment\u00f3w z etylenem i tlenem wielokrotnie dochodzi\u0142o do niebezpiecznych wybuch\u00f3w. Pewnego dnia Olszewski zosta\u0142 powa\u017cnie ranny od\u0142amkami p\u0119kni\u0119tej szklanej butli. Wr\u00f3blewski ocala\u0142 wtedy cudem tylko dlatego, \u017ce dos\u0142ownie na kilka sekund odszed\u0142 od aparatury.<\/p>\n\n\n\n<p>Oto kilka mniej znanych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, kt\u00f3re czyni\u0105 ich histori\u0119 jeszcze bardziej fascynuj\u0105c\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Podczas do\u015bwiadcze\u0144 krakowskie laboratorium stawa\u0142o si\u0119 jednym z najzimniejszych miejsc na globie, w kt\u00f3rym panowa\u0142y ekstremalnie niskie, niewyobra\u017calne jak na tamte czasy temperatury.<\/li>\n\n\n\n<li>Wr\u00f3blewski przywi\u00f3z\u0142 aparatur\u0119 z Pary\u017ca dos\u0142ownie w walizce. Kupi\u0142 urz\u0105dzenie konstrukcji Cailleteta, kt\u00f3re nast\u0119pnie Olszewski gruntownie przebudowa\u0142 i udoskonali\u0142. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki po\u0142\u0105czeniu geniuszu fizyka i chemika polski duet wyprzedzi\u0142 \u015bwiatow\u0105 konkurencj\u0119.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Fakty pokazuj\u0105, \u017ce nie by\u0142a to jedynie rutynowa praca laboratoryjna, lecz pe\u0142na ryzyka naukowa przygoda. Ostateczny triumf by\u0142 owocem niezwyk\u0142ego sprytu oraz determinacji badaczy.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jak_technologie_kriogeniczne_otworzyly_drzwi_do_medycyny_i_energetyki\"><\/span>Jak technologie kriogeniczne otworzy\u0142y drzwi do medycyny i energetyki?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"424\" height=\"352\" src=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/06\/image-9.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-10049\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/06\/image-9.png 424w, https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/06\/image-9-300x249.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 424px) 100vw, 424px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Ciek\u0142y azot okaza\u0142 si\u0119 bezcenny nie tylko dla bran\u017cy spo\u017cywczej. Jego potencja\u0142 szybko dostrzegli lekarze, stosuj\u0105c go w krioterapii do b\u0142yskawicznego sch\u0142adzania tkanek. Metoda ta sta\u0142a si\u0119 niezast\u0105piona przy usuwaniu zmian chorobowych i leczeniu problem\u00f3w sk\u00f3rnych. Ponadto sportowcy w Polsce i na \u015bwiecie zyskali skuteczne narz\u0119dzie do szybkiej regeneracji po urazach. Medycyna nauczy\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c d\u0142ugoterminowego przechowywania krwi, tkanek oraz pr\u00f3bek biologicznych.<\/p>\n\n\n\n<p>Z czasem zasada ch\u0142odzenia kaskadowego sta\u0142a si\u0119 podstaw\u0105 produkcji skroplonego gazu ziemnego (LNG). Wsp\u00f3\u0142czesne gazoporty dzia\u0142aj\u0105 w oparciu o niemal identyczny mechanizm: gaz jest sch\u0142adzany do temperatury -162 stopni Celsjusza, co drastycznie zmniejsza jego obj\u0119to\u015b\u0107. Umo\u017cliwi\u0142o to transport paliw na ogromne odleg\u0142o\u015bci, budow\u0119 nowoczesnych terminali i wytyczenie globalnych szlak\u00f3w logistycznych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dziedzictwo_cenne_dla_XXI_wieku\"><\/span>Dziedzictwo cenne dla XXI wieku<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Karol Olszewski zapisa\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 swojego maj\u0105tku na kontynuacj\u0119 bada\u0144 kriogenicznych. Ju\u017c wtedy przewidywa\u0142, \u017ce nauka uniwersytecka musi \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z biznesem i wnosi\u0107 realn\u0105 warto\u015b\u0107 do gospodarki. Jego postawa da\u0142a impuls do powstania w Krakowie wyspecjalizowanych laboratori\u00f3w, kt\u00f3re z czasem przekszta\u0142ci\u0142y si\u0119 w nowoczesne centra badawcze kooperuj\u0105ce z przemys\u0142em. Dzi\u0119ki temu studenci Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego zyskali warunki do tego, by nie tylko uczy\u0107 si\u0119 teorii, ale r\u00f3wnie\u017c tworzy\u0107 w\u0142asne, gotowe do wdro\u017cenia technologie.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzisiejsza bran\u017ca gaz\u00f3w technicznych w Polsce to tysi\u0105ce miejsc pracy w takich sektorach jak:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>produkcja;<\/li>\n\n\n\n<li>transport i logistyka;<\/li>\n\n\n\n<li>medycyna;<\/li>\n\n\n\n<li>przemys\u0142 spo\u017cywczy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Firmy dostarczaj\u0105ce skroplony tlen i azot dzia\u0142aj\u0105 dzi\u015b na terenie ca\u0142ej Polski. Wspieraj\u0105 redukcj\u0119 emisji zanieczyszcze\u0144 w hutnictwie, u\u0142atwiaj\u0105 bezstratne przechowywanie \u017cywno\u015bci i zabezpieczaj\u0105 kluczowe procesy w medycynie. To, co zacz\u0119\u0142o si\u0119 od eksperymentu dw\u00f3ch profesor\u00f3w w skromnej krakowskiej pracowni, uros\u0142o do rangi stabilnego sektora gospodarki, kt\u00f3ry skutecznie radzi sobie z kryzysami i stymuluje rozw\u00f3j ca\u0142ego kraju.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dlaczego_Krakow_wciaz_czerpie_z_tego_przelomu\"><\/span>Dlaczego Krak\u00f3w wci\u0105\u017c czerpie z tego prze\u0142omu?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"573\" height=\"430\" src=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/06\/image-10.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-10052\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/06\/image-10.png 573w, https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/06\/image-10-300x225.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 573px) 100vw, 573px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Karol Olszewski i Zygmunt Wr\u00f3blewski nie dysponowali wielkimi funduszami ani wsparciem bogatych sponsor\u00f3w. Pracowali w warunkach, kt\u00f3re dzisiejszym naukowcom mog\u0142yby wyda\u0107 si\u0119 sparta\u0144skie, jednak odnie\u015bli sukces, poniewa\u017c skupili si\u0119 na praktycznych zastosowaniach swoich bada\u0144. Ich podej\u015bcie \u2013 <strong>po\u0142\u0105czenie naukowej precyzji z in\u017cynieryjnym zmys\u0142em<\/strong> \u2013 sta\u0142o si\u0119 drogowskazem dla wsp\u00f3\u0142czesnych uczelni. W XXI wieku Krak\u00f3w zas\u0142u\u017cenie cieszy si\u0119 opini\u0105 o\u015brodka, w kt\u00f3rym nauka p\u0142ynnie przek\u0142ada si\u0119 na konkretne wdro\u017cenia biznesowe. Nowe firmy analizuj\u0105 klasyczne rozwi\u0105zania, ulepszaj\u0105 je i \u015bmia\u0142o wkraczaj\u0105 na rynki globalne.<\/p>\n\n\n\n<p>Ta historia <a href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-o-unikalnym-geopolimerze-powstalym-na-politechnice-krakowskiej\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-o-unikalnym-geopolimerze-powstalym-na-politechnice-krakowskiej\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">wynalezienia<\/a> ciek\u0142ego tlenu i azotu w Krakowie dobitnie pokazuje: gdy naukowcy tworz\u0105 technologie odpowiadaj\u0105ce na realne potrzeby rynku, gospodarka dostaje pot\u0119\u017cny impuls do wzrostu. Olszewskiemu i Wr\u00f3blewskiemu wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce tylko skraplaj\u0105 gazy. W rzeczywisto\u015bci &#8222;odmrozili&#8221; potencja\u0142 kraju na d\u0142ugie lata, otwieraj\u0105c szerokie perspektywy nie tylko dla \u015brodowiska akademickiego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pod koniec XIX wieku w jednym z gmach\u00f3w Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego w Krakowie dwaj profesorowie postanowili podj\u0105\u0107 si\u0119 wyzwania, kt\u00f3re wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u00f3wczesnych uczonych uwa\u017ca\u0142a za niewykonalne. Karol Olszewski i Zygmunt Wr\u00f3blewski szukali sposobu, aby doprowadzi\u0107 gazy do nowego stanu skupienia. I to im si\u0119 uda\u0142o. Na prze\u0142omie marca i kwietnia 1883 roku badacze po raz pierwszy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":446,"featured_media":10038,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"no","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1167],"tags":[4778,4787,4781,4788,4776,4021,4783,4789,4790,4791,4786,4779,2515,4792,4777],"moimportance":[78,81],"motype":[1159],"moformat":[93],"class_list":{"0":"post-10058","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-education","8":"tag-ciekly-azot","9":"tag-ciekly-tlen-pl","10":"tag-fizyka-niskich-temperatur","11":"tag-historia-nauki-pl","12":"tag-karol-olszewski","13":"tag-krakow","14":"tag-kriogenika","15":"tag-metalurgia-pl","16":"tag-nauka-w-polsce-pl","17":"tag-przemysl-spozywczy-pl","18":"tag-rozwoj-przemyslu","19":"tag-skraplanie-gazow","20":"tag-uniwersytet-jagiellonski","21":"tag-wynalazki-pl","22":"tag-zygmunt-wroblewski","23":"moimportance-golovna-novina","24":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","25":"motype-eternal","26":"moformat-longrid-korotka"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10058","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/446"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10058"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10058\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10059,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10058\/revisions\/10059"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10038"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10058"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10058"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10058"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=10058"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=10058"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=10058"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}