{"id":3158,"date":"2022-05-31T19:34:06","date_gmt":"2022-05-31T17:34:06","guid":{"rendered":"https:\/\/krakow1.one\/?p=3158"},"modified":"2023-02-01T14:00:04","modified_gmt":"2023-02-01T13:00:04","slug":"apteka-pod-orlem-jedyne-zrodlo-lekow-w-krakowskim-getcie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/apteka-pod-orlem-jedyne-zrodlo-lekow-w-krakowskim-getcie-3158\/","title":{"rendered":"„Apteka pod Or\u0142em” – jedyne \u017ar\u00f3d\u0142o lek\u00f3w w krakowskim getcie"},"content":{"rendered":"\n

Apteka pod or\u0142em to jedyna plac\u00f3wka medyczna, kt\u00f3ra w czasach getta funkcjonowa\u0142a w Podg\u00f3rzu. W czasie II wojny \u015bwiatowej sprowadzono tu tych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy nie zostali jeszcze wywiezieni do oboz\u00f3w koncentracyjnych lub rozstrzelani. Szczeg\u00f3\u0142y na krakow1.one<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Historia getta w Podg\u00f3rzu<\/h2>\n\n\n\n

Historia Krakowa zawiera jedne z najtragiczniejszych stron historii polskich \u017byd\u00f3w. Na pocz\u0105tku II wojny \u015bwiatowej co czwarty mieszkaniec Krakowa by\u0142 \u017bydem. \u017bydzi mieszkali tu niemal od momentu powstania miasta. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W pierwszym roku okupacji w Krakowie pozosta\u0142a mniej ni\u017c jedna pi\u0105ta ca\u0142ej ludno\u015bci \u017cydowskiej, reszt\u0119 wywieziono do obozu zag\u0142ady w Be\u0142\u017ccu.<\/p>\n\n\n\n

Dzielnica Podg\u00f3rze zosta\u0142a wyznaczona na getto i wszystkim \u017bydom nakazano przenie\u015b\u0107 si\u0119 na jej teren, natomiast Polakom nakazano wyjecha\u0107 i zaj\u0105\u0107 opuszczone przez \u017byd\u00f3w domy i miejsca pracy.<\/p>\n\n\n\n

Powsta\u0142o Getto 3 marca 1941 roku. Najpierw zosta\u0142o ogrodzone drutem kolczastym, a nast\u0119pnie kamiennym murem. Nikt nie mia\u0142 prawa opu\u015bci\u0107 dzielnicy bez pozwolenia. Okna, wychodz\u0105ce na okupowane przez Niemc\u00f3w miasto, zosta\u0142y zamurowane. Wszystkie wyj\u015bcia z getta by\u0142y strze\u017cone przez \u017candarm\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W Podg\u00f3rzu znajdowa\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c apteka Tadeusza Pankiewicza. Polak, kt\u00f3rego rodzina od pokole\u0144 posiada\u0142a biznes farmaceutyczny, nie chcia\u0142 opu\u015bci\u0107 lokalu, cho\u0107 proponowano mu przej\u0119cie jednej z opuszczonych po utworzeniu getta aptek. Przy pomocy koneksji i \u0142ap\u00f3wek aptekarzowi uda\u0142o si\u0119 pozosta\u0107 w\u0142a\u015bcicielem Apteki pod Or\u0142em.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Tadeusz Pankiewicz by\u0142 jedynym Polakiem, kt\u00f3ry pozosta\u0142 w getcie. Apteka znajdowa\u0142a si\u0119 na placu Zgody, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce zosta\u0142 przemianowany na Umschlagplatz, czyli plac, na kt\u00f3rym gromadzono \u017byd\u00f3w przed wys\u0142aniem do oboz\u00f3w koncentracyjnych. Te zgromadzenia nazywano „akcjami”. Tadeusz mieszka\u0142 w jednym z pomieszcze\u0144 budynku apteki i widzia\u0142 wszystko, co dzia\u0142o si\u0119 na  Umschlagplatz.<\/p>\n\n\n\n

Warunki w getcie w Podg\u00f3rzu by\u0142y nie do zniesienia. By\u0142 to niewielki obszar, na kt\u00f3rym w trzech tysi\u0105cach pokoi mieszka\u0142o do dwudziestu tysi\u0119cy os\u00f3b. Deportacje do oboz\u00f3w koncentracyjnych rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w maju 1942 roku. W pierwszej „akcji” zebrano na placu i wywieziono oko\u0142o siedmiu tysi\u0119cy os\u00f3b, a w drugiej, na pocz\u0105tku lata tego samego roku, kolejne cztery tysi\u0105ce. Obszar zajmowany przez getto zosta\u0142 zmniejszony o po\u0142ow\u0119, ale plan zak\u0142ada\u0142 ca\u0142kowite „oczyszczenie” miasta z ludzi, kt\u00f3rych Aryjczycy tak nienawidzili.<\/p>\n\n\n\n

Apteka Pankiewicza by\u0142a jedynym miejscem w getcie, gdzie mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 leki i farb\u0119 do w\u0142os\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 stosowano dla odm\u0142odzenia wygl\u0105du, aby nie zosta\u0107 zaliczonym do kategorii starc\u00f3w, kt\u00f3rych rozstrzeliwano w pierwszej kolejno\u015bci, podobnie jak dzieci. Tutaj by\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 kr\u00f3tkiego spotkania z w\u0142a\u015bciw\u0105 osob\u0105, bez zb\u0119dnych pyta\u0144. Apteka by\u0142a po\u0142\u0105czeniem z reszt\u0105 \u015bwiata: Tadeusz przekazywa\u0142 notatki, fa\u0142szywe dokumenty i tajne informacje. Lekarstwa rozdawa\u0142 bezp\u0142atnie szczeg\u00f3lnie potrzebuj\u0105cym, a na w\u0142asne ryzyko robi\u0142 \u015brodki nasenne dla dzieci, aby nie ujawni\u0142y si\u0119 przy wynoszeniu ich z getta w\u015br\u00f3d szmat i \u015bmieci. W\u0142a\u015bciciel apteki wielokrotnie nara\u017ca\u0142 swoje \u017cycie, udzielaj\u0105c w niej schronienia \u017bydom skazanym na deportacj\u0119 do oboz\u00f3w koncentracyjnych.<\/p>\n\n\n\n

Jesieni\u0105 1942 r. w getcie przeprowadzono masow\u0105 akcj\u0119 oczyszczania; wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 zgin\u0119\u0142o ok. 600 \u017byd\u00f3w, a 4,5 tys. trafi\u0142o do obozu w Be\u0142\u017ccu. Przetrwali tylko ci, kt\u00f3rzy mieli rzadkie i wa\u017cne zawody oraz niezb\u0119dni pracownicy w przedsi\u0119biorstwach. Gdy Niemcy przyst\u0105pili do ca\u0142kowitej likwidacji getta, wybrali tych, kt\u00f3rych uznali za zdolnych do pracy i wywie\u017ali do obozu koncentracyjnego w P\u0142aszowie, a reszt\u0119, oko\u0142o dw\u00f3ch tysi\u0119cy os\u00f3b, rozstrzelali na ulicy. Cz\u0142onkowie Komisariatu \u017bydowskiego i policji otrzymali rozkaz zbierania cia\u0142, a po oczyszczeniu ulic wywieziono ich tak\u017ce do P\u0142aszowa. Prawie wszyscy \u017bydzi zostali wymordowani, prze\u017cy\u0142o tylko 1200 os\u00f3b ze s\u0142ynnej listy Oskara Schindlera. <\/p>\n\n\n\n

Pomnik Ofiar Krakowskiego Getta<\/h2>\n\n\n\n

W 1948 roku plac w Krakowie, na kt\u00f3rym znajdowa\u0142a si\u0119 s\u0142ynna apteka, zosta\u0142 przemianowany na „Plac Bohater\u00f3w Getta”. W 2005 roku postawiono tam pomniki w postaci pustych krzese\u0142, symbolizuj\u0105cych meble pozostawione przez osoby wywiezione do oboz\u00f3w. 70 krzese\u0142 nie pozwalaj\u0105 nam zapomnie\u0107 o wydarzeniach tamtych tragicznych lat.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wdzi\u0119czno\u015b\u0107 potomk\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n

W 1983 roku Tadeusz Pankiewicz otrzyma\u0142 medal Sprawiedliwego w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata, a na jego cze\u015b\u0107 posadzono drzewko na Alei Sprawiedliwych w Jerozolimie.<\/p>\n\n\n\n

W 1947 roku aptekarz wyda\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. \u201cApteka w getcie krakowskim\u201d. W tym czasie starano si\u0119 zapomnie\u0107 o wydarzeniach z czas\u00f3w wojny i ksi\u0105\u017cka nie zosta\u0142a wydana w du\u017cym nak\u0142adzie. Jednak gdy w\u0142adza si\u0119 zmieni\u0142a dzie\u0142o Tadeusza Pankiewicza zyska\u0142o popularno\u015b\u0107 i by\u0142o wielokrotnie reprintowane.<\/p>\n\n\n\n

W latach powojennych nie by\u0142o zwyczaju m\u00f3wi\u0107 o wydarzeniach, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w krakowskim getcie – w 1951 roku apteka zosta\u0142a upa\u0144stwowiona. Pankiewicz pozosta\u0142 jej kierownikiem jeszcze przez dwa lata, ale potem odszed\u0142 i pracowa\u0142 gdzie indziej a\u017c do emerytury.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142 czas, kiedy w budynku apteki urz\u0105dzono karczm\u0119. Wiele cennych eksponat\u00f3w zosta\u0142o uszkodzonych lub wyrzuconych. W 1981 roku pijalnia zosta\u0142a ostatecznie zamkni\u0119ta, a w 1983 roku otwarto wystaw\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 wydarzeniom z krakowskiego getta, aptece i Tadeuszowi Pankiewiczowi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W 2003 roku ekspozycja, mieszcz\u0105ca si\u0119 w budynku Apteki pod Or\u0142em, sta\u0142a si\u0119 oddzia\u0142em Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Renowacj\u0119 sponsorowali Roman Pola\u0144ski i Steven Spielberg. Kuratorom muzeum uda\u0142o si\u0119 odtworzy\u0107 atmosfer\u0119 tamtych trudnych czas\u00f3w i uchroni\u0107 od zapomnienia pami\u0119\u0107 o Tadeuszu Pankiewiczu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Apteka pod or\u0142em to jedyna plac\u00f3wka medyczna, kt\u00f3ra w czasach getta funkcjonowa\u0142a w Podg\u00f3rzu. W czasie II wojny \u015bwiatowej sprowadzono tu tych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy nie zostali jeszcze wywiezieni do oboz\u00f3w koncentracyjnych lub rozstrzelani. Szczeg\u00f3\u0142y na krakow1.one. Historia getta w Podg\u00f3rzu Historia Krakowa zawiera jedne z najtragiczniejszych stron historii polskich \u017byd\u00f3w. Na pocz\u0105tku II wojny \u015bwiatowej […]<\/p>\n","protected":false},"author":233,"featured_media":1998,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1165],"tags":[2375,2384,2378,2382,2208,2376,2217,2381,2379,2218,2383,2219,2380,2220,2224],"moimportance":[81],"motype":[1159],"moformat":[83],"class_list":{"0":"post-3158","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-business","8":"tag-apteka-pod-orlem","9":"tag-ciekawostki-o-krakowskich-aptekach","10":"tag-historia-aptek","11":"tag-historia-aptekarstwa","12":"tag-historia-biznesu","13":"tag-jedyne-zrodlo-lekow-w-krakowskim-getcie","14":"tag-krakowscy-biznesmeni","15":"tag-krakowscy-farmaceuci","16":"tag-pierwsze-apteki-w-krakowie","17":"tag-rozwoj-biznesu","18":"tag-stare-krakowskie-apteki","19":"tag-znani-przedsiebiorcy","20":"tag-znanych-krakowskich-aptek","21":"tag-znanych-krakowskich-biznesmenow","22":"tag-znanych-przedsiebiorcow-w-krakowie","23":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","24":"motype-eternal","25":"moformat-vlasna"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3158","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/233"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3158"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3158\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3175,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3158\/revisions\/3175"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1998"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3158"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3158"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3158"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3158"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}