{"id":3480,"date":"2022-06-08T10:19:39","date_gmt":"2022-06-08T08:19:39","guid":{"rendered":"https:\/\/krakow1.one\/?p=3480"},"modified":"2023-03-28T18:28:35","modified_gmt":"2023-03-28T16:28:35","slug":"merkuriusz-pierwsze-polskie-czasopismo-w-krakowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/merkuriusz-pierwsze-polskie-czasopismo-w-krakowie-3480\/","title":{"rendered":"„Merkuriusz” – pierwsze polskie czasopismo w Krakowie"},"content":{"rendered":"\n

Przestrze\u0144 informacyjna wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata jest przesycona informacj\u0105. Mo\u017cna j\u0105 pozyska\u0107 z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142: ogl\u0105daj\u0105c wiadomo\u015bci, kupuj\u0105c gazet\u0119 lub czasopismo w najbli\u017cszym kiosku, supermarkecie lub salonie prasowym, czy po prostu wchodz\u0105c do Internetu na ulubion\u0105 stron\u0119 internetow\u0105. Ale nie zawsze tak by\u0142o. W \u015bredniowiecznym Krakowie nasi przodkowie byli zmuszeni do \u017cycia w pr\u00f3\u017cni informacyjnej, a jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji by\u0142y opowie\u015bci i plotki na targowiskach i placach. Tylko nieliczni mogli sobie pozwoli\u0107 na otrzymywanie obszerniejszych wiadomo\u015bci. W tym celu istnia\u0142o pierwsze w Krakowie czasopismo – \u201cMerkuriusz\u201d, o kt\u00f3rym opowiemy w materiale na stronie krakow1.one<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Prasa kr\u00f3lewska<\/h2>\n\n\n\n

Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce wydawanie czasopism zawsze by\u0142o bardzo kosztownym zaj\u0119ciem. Dlatego mogli si\u0119 tym zajmowa\u0107 tylko ludzie posiadaj\u0105cy w\u0142adz\u0119 lub bardzo zamo\u017cni. „Merkuriusz Polski” nie jest wyj\u0105tkiem. Pierwszy polski periodyk by\u0142 wydawany z polecenia kr\u00f3la Jana Kazimierza i finansowany ze skarbu pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Debiutancki numer ukaza\u0142 si\u0119 w 1661 roku. Na du\u017cej stronie Merkuriusza mo\u017cna by\u0142o przeczyta\u0107: historia \u015bwiata sama w sobie, zamkni\u0119ta dla publiczno\u015bci. Redaktorem pisma by\u0142 Hieronim Pinocci, sekretarz kr\u00f3lewski, a wydawc\u0105 Jan Aleksander Gorczyn, drukarz i ksi\u0119garz z Krakowa. Redakcja mie\u015bci\u0142a si\u0119 w budynku przy Ma\u0142ym Rynku 6 (na zdj\u0119ciu), znanym w\u00f3wczas jako dom Szoberowskich na Vendetcie.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Gazeta, wydawana w nak\u0142adzie 100-250 egzemplarzy wy\u0142\u0105cznie w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim, informowa\u0142a czytelnik\u00f3w o sytuacji politycznej, gospodarczej i spo\u0142ecznej w kraju i za granic\u0105. Informacje przedstawiane by\u0142y w formie kr\u00f3tkich kronik. Przyk\u0142adowo, jeden numer m\u00f3g\u0142 zawiera\u0107 kilka notatek o wizytach kr\u00f3lewskich, lokalnych posiedzeniach parlamentu, stanie wojny z Turcj\u0105, bitwach Wenecjan na Krecie, protestach w Siedmiogrodzie, sytuacji na frontach wojny polsko-rosyjskiej, nadchodz\u0105cych reformach w pa\u0144stwie polskim.<\/p>\n\n\n\n

\u201cMerkuriusz\u201d by\u0142 wydawany w formacie 17 na 20 cm, czyli nieco mniejszym od zwyk\u0142ego formatu A4. Ze wzgl\u0119du na do\u015b\u0107 skromny nak\u0142ad, egzemplarze pisma by\u0142y nawet eksportowane za granic\u0119, m.in. do Wiednia i Rzymu.<\/p>\n\n\n\n

\u201cMerkuriusz Polski\u201d nie przetrwa\u0142 d\u0142ugo – zaledwie sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy. W tym czasie ukaza\u0142o si\u0119 27 wyda\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Debiutant krakowskiej prasy<\/h2>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie, jak na standardy dziennikarstwa XX i XXI wieku, \u201cMerkuriusz\u201d nie wytrzymuje \u017cadnej konkurencji. Ale w swoich czasach by\u0142 prze\u0142omem informacyjnym. Ka\u017cdy numer by\u0142 nie tylko czytany, ale i starannie przekazywany z r\u0105k do r\u0105k. A umiej\u0119tno\u015b\u0107 czytania takiej gazety m\u00f3wi\u0142a nie tylko o wykszta\u0142ceniu cz\u0142owieka, ale tak\u017ce o jego statusie materialnym w spo\u0142ecze\u0144stwie, bo zwyk\u0142ego cz\u0142owieka nie by\u0142o na ni\u0105 sta\u0107.<\/p>\n\n\n\n

„Merkuriusz Polski” sta\u0142 si\u0119 przyk\u0142adem do studiowania historii prasy na wydzia\u0142ach dziennikarskich. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce do 2012 roku wszystkie wydania czasopisma by\u0142y dost\u0119pne dla ka\u017cdego w Polskiej Bibliotece Narodowej. Potem pierwsza krakowska gazeta zosta\u0142a w pe\u0142ni zcyfryzowana i jest ju\u017c powszechnie dost\u0119pna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przestrze\u0144 informacyjna wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata jest przesycona informacj\u0105. Mo\u017cna j\u0105 pozyska\u0107 z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142: ogl\u0105daj\u0105c wiadomo\u015bci, kupuj\u0105c gazet\u0119 lub czasopismo w najbli\u017cszym kiosku, supermarkecie lub salonie prasowym, czy po prostu wchodz\u0105c do Internetu na ulubion\u0105 stron\u0119 internetow\u0105. Ale nie zawsze tak by\u0142o. W \u015bredniowiecznym Krakowie nasi przodkowie byli zmuszeni do \u017cycia w pr\u00f3\u017cni informacyjnej, a jedynym […]<\/p>\n","protected":false},"author":311,"featured_media":2009,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1165],"tags":[2592,2593,2595,2597,2208,2600,2594,2596,2599,2598],"moimportance":[81],"motype":[1159],"moformat":[83],"class_list":{"0":"post-3480","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-business","8":"tag-merkuriusz","9":"tag-merkuriusz-pierwsze-polskie-czasopismo-w-krakowie","10":"tag-czasopismo-w-krakowie","11":"tag-debiutant-krakowskiej-prasy","12":"tag-historia-biznesu","13":"tag-historia-wydawnictwa","14":"tag-polskie-czasopismo-w-krakowie","15":"tag-prasa-krolewska","16":"tag-wydawanie-gazet-w-krakowie","17":"tag-wydawnictwo-w-krakowie","18":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","19":"motype-eternal","20":"moformat-vlasna"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3480","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/311"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3480"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3480\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3484,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3480\/revisions\/3484"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2009"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3480"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3480"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3480"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3480"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3480"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3480"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}