{"id":3562,"date":"2022-11-16T09:45:39","date_gmt":"2022-11-16T08:45:39","guid":{"rendered":"https:\/\/krakow1.one\/?p=3562"},"modified":"2023-03-28T22:28:53","modified_gmt":"2023-03-28T20:28:53","slug":"jak-waclaw-gajewski-zostal-ojcem-polskiej-genetyki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/jak-waclaw-gajewski-zostal-ojcem-polskiej-genetyki-3562\/","title":{"rendered":"Jak Wac\u0142aw Gajewski zosta\u0142 ojcem polskiej genetyki"},"content":{"rendered":"\n

Wac\u0142aw Gajewski by\u0142 w du\u017cej mierze odpowiedzialny za rozw\u00f3j genetyki w Polsce, gdzie zapocz\u0105tkowa\u0142 badania nad genetyk\u0105 grzyb\u00f3w w 1958 roku. Naukowiec zauwa\u017cy\u0142 kiedy\u015b: „\u017bycie w Polsce mo\u017ce by\u0107 trudne, ale nigdy nie jest nudne”. By\u0142 \u017cywym intelektem i kosmopolit\u0105. Zachowa\u0142 swoj\u0105 uczciwo\u015b\u0107 i wiar\u0119 w idea\u0142y w mrocznych czasach, kiedy za jakiekolwiek niepos\u0142usze\u0144stwo lub niezgod\u0119 z w\u0142adz\u0105 pozbawiano \u017cycia, pisze krakow1.one<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Reakcja w\u0142adz na prac\u0119 Gajewskiego<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Wac\u0142aw Gajewski urodzi\u0142 si\u0119 w Krakowie w 1911 roku. Uko\u0144czy\u0142 studia biologiczne na Uniwersytecie Warszawskim w 1934, ju\u017c trzy lata p\u00f3\u017aniej uzyska\u0142 doktorat, a nast\u0119pnie obroni\u0142 kolejn\u0105 prac\u0119 naukow\u0105 w Szwecji, obie po\u015bwi\u0119cone ewolucyjnym aspektom cytogenetyki ro\u015blin.<\/p>\n\n\n\n

W okresie rz\u0105d\u00f3w rosyjskich po okupacji hitlerowskiej by\u0142 jednym z nielicznych polskich biolog\u00f3w, kt\u00f3rzy oparli si\u0119 presji Stalina i publicznie krytykowali „now\u0105 biologi\u0119” Miczurina-\u0141ysenki. Z tego powodu zosta\u0142 zwolniony z pracy dydaktycznej na Uniwersytecie Warszawskim. Pozwolono mu jednak kontynuowa\u0107 badania w Ogrodzie Botanicznym. W tym okresie pracuje nad swoj\u0105 s\u0142ynn\u0105 monografi\u0105 „A cytogenetic study on the genus Geum”. Poniewa\u017c \u0142ysenkowcy uwa\u017cali go za wp\u0142ywowego uczonego, zosta\u0142 zaproszony do Moskwy, aby zmusi\u0107 go do porzucenia radykalnych pogl\u0105d\u00f3w, ale bezskutecznie.<\/p>\n\n\n\n

W 1956 roku profesor Gajewski powr\u00f3ci\u0142 do wyk\u0142ad\u00f3w na Uniwersytecie Warszawskim, najpierw wyk\u0142adaj\u0105c botanik\u0119, a nast\u0119pnie genetyk\u0119. Wyk\u0142ady by\u0142y nieco chaotyczne, ale by\u0142y bardzo popularne, prowadzone z wielk\u0105 \u017cywo\u015bci\u0105 i entuzjazmem. Wszyscy studenci biologii i rolnictwa w Polsce korzystali z napisanych przez niego podr\u0119cznik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W 1958 roku Gajewski relacjonowa\u0142 swoje prace z ro\u015blinami na Mi\u0119dzynarodowym Kongresie genetyki w Montrealu. \u0141ysenkowcy nadal byli u w\u0142adzy, ale ich pozycja s\u0142ab\u0142a. Po kongresie odwiedzi\u0142 genetyk\u00f3w w Stanach Zjednoczonych, w tym jego przyjaci\u00f3\u0142 Ledyarda Stebbinsa i Teodozjusza Dobrza\u0144skiego. Prawdopodobnie mniej wi\u0119cej wtedy postanowi\u0142 rozpocz\u0105\u0107 na powa\u017cnym poziomie kierunek-genetyka grzyb\u00f3w w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

Za\u0142o\u017cenie Zak\u0142adu Genetyki i w\u0142asnej szko\u0142y naukowej<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Gajewski za\u0142o\u017cy\u0142 Zak\u0142ad Genetyki na Uniwersytecie Warszawskim i kierowa\u0142 nim przez wiele lat. Pocz\u0105tkowo niewielki Zak\u0142ad Genetyki Uniwersytetu Warszawskiego i utworzony przy nim Zak\u0142ad Genetyki Og\u00f3lnej PAN sta\u0142y si\u0119 o\u015brodkami genetyki w Polsce. Ze szko\u0142y za\u0142o\u017conej przez profesora Gajewskiego wysz\u0142o wielu student\u00f3w, kt\u00f3rzy aktywnie przy\u0142\u0105czyli si\u0119 do pracy, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do \u015bwiatowych odkry\u0107 naukowych w latach 50.i 60., takich jak zrozumienie roli DNA i dekodowanie kodu genetycznego, dzi\u0119ki czemu genetyka sta\u0142a si\u0119 osi\u0105 ca\u0142ej biologii eksperymentalnej.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142 za\u0142o\u017cycielem i kierownikiem Zak\u0142adu Genetyki Og\u00f3lnej Polskiej Akademii Nauk. Od 1967 roku do przej\u015bcia na emerytur\u0119 w 1981 roku by\u0142 dyrektorem Instytutu Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk. Na tych stanowiskach by\u0142 odpowiedzialny za szkolenie nowej generacji genetyk\u00f3w. Byli w\u015br\u00f3d nich Aleksandra Putrament, Anna Kruszewska i Andrzej Paszewski. On i jego uczniowie prowadzili badania nad rekombinacj\u0105, regulacj\u0105 ekspresji gen\u00f3w, mechanizmami naprawy DNA i genetyk\u0105 mitochondrialn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Wyk\u0142ady Gajewskiego, popularne prace oraz podr\u0119cznik „Genetyka og\u00f3lna i molekularna” wywar\u0142y wp\u0142yw na \u015bwiatow\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 biologiczn\u0105. Naukowiec bra\u0142 czynny udzia\u0142 w Radzie Naukowej Instytutu Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk, by\u0142 cz\u0142onkiem Prezydium Akademii. By\u0142 tak\u017ce prezesem Polskiego Towarzystwa Genetycznego i zasiada\u0142 w redakcji Molecular and General Genetics.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wac\u0142aw Gajewski by\u0142 w du\u017cej mierze odpowiedzialny za rozw\u00f3j genetyki w Polsce, gdzie zapocz\u0105tkowa\u0142 badania nad genetyk\u0105 grzyb\u00f3w w 1958 roku. Naukowiec zauwa\u017cy\u0142 kiedy\u015b: „\u017bycie w Polsce mo\u017ce by\u0107 trudne, ale nigdy nie jest nudne”. By\u0142 \u017cywym intelektem i kosmopolit\u0105. Zachowa\u0142 swoj\u0105 uczciwo\u015b\u0107 i wiar\u0119 w idea\u0142y w mrocznych czasach, kiedy za jakiekolwiek niepos\u0142usze\u0144stwo lub […]<\/p>\n","protected":false},"author":319,"featured_media":2252,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1167],"tags":[2510,2674,2668,2512,2511,2670,2669,2673,2672,2671],"moimportance":[81],"motype":[1159],"moformat":[83],"class_list":{"0":"post-3562","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-education","8":"tag-historia-edukacji","9":"tag-historia-genetyki","10":"tag-jak-waclaw-gajewski-zostal-ojcem-polskiej-genetyki","11":"tag-krakowskie-uczelnie","12":"tag-oswiata-w-krakowie","13":"tag-reakcja-wladz-na-prace-gajewskiego","14":"tag-waclaw-gajewski","15":"tag-zaklad-genetyki-na-uniwersytecie-warszawskim","16":"tag-zalozenie-zakladu-genetyki","17":"tag-zalozenie-zakladu-genetyki-i-wlasnej-szkoly-naukowej","18":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","19":"motype-eternal","20":"moformat-vlasna"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3562","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/319"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3562"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3562\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3569,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3562\/revisions\/3569"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2252"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3562"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3562"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3562"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3562"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3562"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3562"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}