{"id":9932,"date":"2026-04-22T22:49:32","date_gmt":"2026-04-22T20:49:32","guid":{"rendered":"https:\/\/krakow1.one\/?p=9932"},"modified":"2026-04-22T22:54:40","modified_gmt":"2026-04-22T20:54:40","slug":"zofia-stryjenska-polskie-art-deco-miedzy-folklorem-a-europa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/zofia-stryjenska-polskie-art-deco-miedzy-folklorem-a-europa-9932\/","title":{"rendered":"Zofia Stryje\u0144ska \u2013 polskie art d\u00e9co mi\u0119dzy folklorem a Europ\u0105"},"content":{"rendered":"\n<p>W polskiej kulturze nie brakuje wybitnych postaci, jednak <strong>Zofia Stryje\u0144ska<\/strong> to zupe\u0142nie inna, wyj\u0105tkowa historia. Jej talent jest doskonale znany w gronie znawc\u00f3w sztuki, a biografi\u0119 artystki wci\u0105\u017c z fascynacj\u0105 badaj\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bni historycy. Fenomen jej tw\u00f3rczo\u015bci polega na tym, \u017ce ta <a href=\"https:\/\/lodzanka.eu\/uk\/eternal\/yanina-konarska-vydatna-hudozhnyczya-z-lodzi\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">malarka<\/a> dos\u0142ownie tchn\u0119\u0142a \u017cycie w s\u0142owia\u0144sk\u0105 mitologi\u0119. Uczyni\u0142a j\u0105 odwa\u017cn\u0105, niezwykle barwn\u0105 i rozpoznawaln\u0105 na pierwszy rzut oka. Stryje\u0144sk\u0105 okrzykni\u0119to <strong>\u201eksi\u0119\u017cniczk\u0105 polskiego malarstwa\u201d<\/strong> oraz \u201es\u0142owia\u0144sk\u0105 bogini\u0105\u201d za to, z jak ogromnym kunsztem \u0142\u0105czy\u0142a motywy ludowe i religijne ze stylem art d\u00e9co. Z powodzeniem tworzy\u0142a nie tylko obrazy, ale te\u017c grafiki, tkaniny, plakaty, a nawet zabawki, w ka\u017cdej z tych dziedzin zostawiaj\u0105c sw\u00f3j unikalny \u015blad \u2013 przypomina portal <a href=\"http:\/\/krakow1.one\" data-type=\"link\" data-id=\"krakow1.one\">krakow1.one<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a020fbba4545\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a020fbba4545\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/zofia-stryjenska-polskie-art-deco-miedzy-folklorem-a-europa-9932\/#Polska_malarka_art_deco_mlodosc_i_edukacja_Zofii_Stryjenskiej\" >Polska malarka art d\u00e9co: m\u0142odo\u015b\u0107 i edukacja Zofii Stryje\u0144skiej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/zofia-stryjenska-polskie-art-deco-miedzy-folklorem-a-europa-9932\/#W_poszukiwaniu_wlasnego_%E2%80%9Eja%E2%80%9D_trudne_zycie_prywatne_artystki\" >W poszukiwaniu w\u0142asnego \u201eja\u201d: trudne \u017cycie prywatne artystki<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/zofia-stryjenska-polskie-art-deco-miedzy-folklorem-a-europa-9932\/#Folklor_w_polskiej_sztuce_niepodrabialny_styl_Stryjenskiej\" >Folklor w polskiej sztuce: niepodrabialny styl Stryje\u0144skiej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/zofia-stryjenska-polskie-art-deco-miedzy-folklorem-a-europa-9932\/#Triumf_art_deco_wielki_sukces_na_wystawie_w_Paryzu_1925\" >Triumf art d\u00e9co: wielki sukces na wystawie w Pary\u017cu (1925)<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/zofia-stryjenska-polskie-art-deco-miedzy-folklorem-a-europa-9932\/#Polska_malarka_art_deco_wychodzi_na_miasto_ceramika_i_wielkie_formaty\" >Polska malarka art d\u00e9co wychodzi na miasto: ceramika i wielkie formaty<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/zofia-stryjenska-polskie-art-deco-miedzy-folklorem-a-europa-9932\/#Wies_jako_niewyczerpane_zrodlo_inspiracji\" >Wie\u015b jako niewyczerpane \u017ar\u00f3d\u0142o inspiracji<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/zofia-stryjenska-polskie-art-deco-miedzy-folklorem-a-europa-9932\/#Druga_fala_tworczosci_i_emigracja_Zofii_Stryjenskiej\" >Druga fala tw\u00f3rczo\u015bci i emigracja Zofii Stryje\u0144skiej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/zofia-stryjenska-polskie-art-deco-miedzy-folklorem-a-europa-9932\/#Trudne_dziedzictwo_artystki_sztuka_rozrzucona_po_calym_swiecie\" >Trudne dziedzictwo artystki: sztuka rozrzucona po ca\u0142ym \u015bwiecie<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Polska_malarka_art_deco_mlodosc_i_edukacja_Zofii_Stryjenskiej\"><\/span>Polska malarka art d\u00e9co: m\u0142odo\u015b\u0107 i edukacja Zofii Stryje\u0144skiej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"590\" height=\"413\" src=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-46.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9878\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-46.png 590w, https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-46-300x210.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 590px) 100vw, 590px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Fot.: Zofia Stryje\u0144ska w przebraniu Tadeusza Grzyma\u0142y (druga od lewej)<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Zofia z domu Luba\u0144ska przysz\u0142a na \u015bwiat w Krakowie w 1891 roku. Rysowa\u0107 zacz\u0119\u0142a bardzo wcze\u015bnie i szybko dotar\u0142o do niej, \u017ce szkolny poziom to dla niej zdecydowanie za ma\u0142o. Ucz\u0119szcza\u0142a do <strong>Szko\u0142y Sztuk Pi\u0119knych dla Kobiet Marii Niedzielskiej<\/strong>, jednak nigdy nie zamyka\u0142a si\u0119 w sztywnych ramach programu nauczania. Z zaj\u0119\u0107 czerpa\u0142a tylko to, co uwa\u017ca\u0142a za niezb\u0119dne, r\u00f3wnolegle szukaj\u0105c trudniejszych wyzwa\u0144, kt\u00f3re pozwala\u0142yby jej rozwija\u0107 niezwyk\u0142y talent.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1911 roku m\u0142oda artystka wyjecha\u0142a do Monachium i dopu\u015bci\u0142a si\u0119 czynu, kt\u00f3ry w tamtych czasach uchodzi\u0142 za wyj\u0105tkowo zuchwa\u0142\u0105 awantur\u0119. <strong>Dosta\u0142a si\u0119 do Akademii Sztuk Pi\u0119knych, podaj\u0105c si\u0119 za m\u0119\u017cczyzn\u0119 \u2013 Tadeusza Grzyma\u0142\u0119.<\/strong> Zmieni\u0142a r\u00f3wnie\u017c sw\u00f3j wizerunek: obci\u0119\u0142a w\u0142osy i nosi\u0142a m\u0119skie ubrania po\u017cyczone od brata. W ten sprytny spos\u00f3b przenikn\u0119\u0142a do \u015brodowiska artystycznego, do kt\u00f3rego kobiety mia\u0142y w\u00f3wczas absolutny zakaz wst\u0119pu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ten ryzykowny kamufla\u017c dzia\u0142a\u0142 przez okr\u0105g\u0142y rok. W ko\u0144cu mistyfikacja wysz\u0142a na jaw i dziewczyna musia\u0142a wr\u00f3ci\u0107 do Krakowa. Przymusowy powr\u00f3t wcale jednak nie podci\u0105\u0142 jej skrzyde\u0142. Zofia b\u0142yskawicznie wesz\u0142a w sk\u0142ad krakowskiej elity intelektualnej, nawi\u0105zuj\u0105c relacje m.in. z <strong>Kossakami, \u017bele\u0144skimi i Pugetami<\/strong>. Od razu zacz\u0119\u0142a te\u017c przyjmowa\u0107 pierwsze powa\u017cne zlecenia malarskie.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"W_poszukiwaniu_wlasnego_%E2%80%9Eja%E2%80%9D_trudne_zycie_prywatne_artystki\"><\/span>W poszukiwaniu w\u0142asnego \u201eja\u201d: trudne \u017cycie prywatne artystki<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"578\" height=\"388\" src=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-47.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9881\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-47.png 578w, https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-47-300x201.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 578px) 100vw, 578px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Swojego przysz\u0142ego m\u0119\u017ca, <strong>Karola Stryje\u0144skiego<\/strong>, pozna\u0142a u progu kariery, jeszcze w czasie I wojny \u015bwiatowej. W osobistych pami\u0119tnikach nie kry\u0142a fascynacji tym architektem i wielkim mi\u0142o\u015bnikiem Tatr, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 dla niej uosobieniem m\u0119skiego idea\u0142u. Para wzi\u0119\u0142a \u015blub w listopadzie 1916 roku. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo doczeka\u0142o si\u0119 tr\u00f3jki dzieci: c\u00f3rki Magdaleny oraz bli\u017aniak\u00f3w \u2013 Jana i Jacka. Sielanka nie trwa\u0142a jednak d\u0142ugo. Po latach sama malarka z b\u00f3lem przyzna\u0142a, \u017ce <strong>\u201espali\u0142a swoje ognisko domowe na stosie sztuki\u201d<\/strong>. Zofia rozwiod\u0142a si\u0119 z m\u0119\u017cem, a jej relacje z dzie\u0107mi w doros\u0142ym \u017cyciu r\u00f3wnie\u017c pozosta\u0142y bardzo skomplikowane.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1918 roku do\u0142\u0105czy\u0142a do stowarzyszenia <strong>Warsztaty Krakowskie<\/strong>, gdzie realizowa\u0142a si\u0119, tworz\u0105c:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>drewniane zabawki;<\/li>\n\n\n\n<li>cykle graficzne;<\/li>\n\n\n\n<li>odwa\u017cne projekty wychodz\u0105ce daleko poza ramy \u00f3wczesnej, \u201ekobiecej\u201d sztuki u\u017cytkowej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>To w\u0142a\u015bnie w tym okresie styl Stryje\u0144skiej przesta\u0142 by\u0107 tylko artystycznym eksperymentem, a sta\u0142 si\u0119 w pe\u0142ni \u015bwiadomym i charakterystycznym j\u0119zykiem form oraz barw.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Folklor_w_polskiej_sztuce_niepodrabialny_styl_Stryjenskiej\"><\/span>Folklor w polskiej sztuce: niepodrabialny styl Stryje\u0144skiej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"550\" height=\"407\" src=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-48.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9884\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-48.png 550w, https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-48-300x222.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 550px) 100vw, 550px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Fot.: Litografia z cyklu \u201eBogowie s\u0142owia\u0144scy\u201d<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Oczywisty talent malarki szybko zosta\u0142 dostrze\u017cony przez krytyk\u00f3w. Jej pierwszym g\u0142o\u015bnym sukcesem okaza\u0142 si\u0119 cykl <strong>\u201ePolskie ba\u015bnie na tle ludowych opowie\u015bci\u201d<\/strong>, na kt\u00f3ry sk\u0142ada\u0142o si\u0119 18 karton\u00f3w z r\u0119cznie spisanym, rymowanym tekstem, celowo stylizowanych na stare ryciny. W 1912 roku prace te zadebiutowa\u0142y na jej pierwszej indywidualnej wystawie w <strong>Towarzystwie Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych<\/strong>. Po tym wydarzeniu o Stryje\u0144skiej zacz\u0119to m\u00f3wi\u0107 jako o nowym, silnym g\u0142osie w polskiej sztuce. Zofia nie musia\u0142a ju\u017c nikomu udowadnia\u0107 swojego warsztatu \u2013 mog\u0142a w pe\u0142ni skupi\u0107 si\u0119 na tworzeniu. Od tej pory jej dzie\u0142a by\u0142y bezb\u0142\u0119dnie rozpoznawane.<\/p>\n\n\n\n<p>Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artystki cz\u0119sto opisywano jako autorski filtr, przez kt\u00f3ry przepuszcza\u0142a:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>pradawne rytua\u0142y;<\/li>\n\n\n\n<li>poga\u0144skie mity;<\/li>\n\n\n\n<li>codzienne, sielskie sceny z \u017cycia ludu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Stryje\u0144ska z lubo\u015bci\u0105 miesza\u0142a te elementy, przebudowywa\u0142a je i \u0142ama\u0142a klasyczne uk\u0142ady kompozycyjne. To nie by\u0142o ju\u017c tylko niewolnicze trzymanie si\u0119 tradycji, ale jej prawdziwy <strong>artystyczny reset<\/strong>. Malarka wprost przyznawa\u0142a, \u017ce najwi\u0119ksz\u0105 energi\u0119 czerpie z motyw\u00f3w ludowych, w kt\u00f3rych dostrzega\u0142a nie suche opowie\u015bci, lecz eksplozj\u0119 \u017cywych barw.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Triumf_art_deco_wielki_sukces_na_wystawie_w_Paryzu_1925\"><\/span>Triumf art d\u00e9co: wielki sukces na wystawie w Pary\u017cu (1925)<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"531\" height=\"432\" src=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-49.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9887\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-49.png 531w, https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-49-300x244.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 531px) 100vw, 531px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Fot.: Fragment cyklu \u201eTa\u0144ce polskie\u201d<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>W 1925 roku wybitny historyk sztuki <strong>Jerzy Warcha\u0142owski<\/strong> zaprosi\u0142 malark\u0119 do wzi\u0119cia udzia\u0142u w Mi\u0119dzynarodowej Wystawie Sztuki Dekoracyjnej i Wzornictwa w Pary\u017cu z ramienia stowarzyszenia \u201eRytm\u201d. Zofii powierzono opraw\u0119 plastyczn\u0105 g\u0142\u00f3wnej sali polskiego pawilonu, zaprojektowanego przez <strong>J\u00f3zefa Czajkowskiego<\/strong>. To w\u0142a\u015bnie tam wyeksponowano jej cykl sze\u015bciu ogromnych paneli <strong>\u201eRok obrz\u0119dowy w Polsce\u201d<\/strong>, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 absolutnym gwo\u017adziem programu. Ca\u0142y polski pawilon zebra\u0142 fantastyczne recenzje, jednak to dzie\u0142a m\u0142odej Polki skrad\u0142y serca mi\u0119dzynarodowej publiczno\u015bci. Stryje\u0144ska rozbi\u0142a bank, zdobywaj\u0105c a\u017c cztery nagrody, w tym presti\u017cowe Grand Prix oraz <strong>Krzy\u017c Kawalerski Legii Honorowej<\/strong>. To spektakularne zwyci\u0119stwo ugruntowa\u0142o jej pozycj\u0119 na arenie \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Polska_malarka_art_deco_wychodzi_na_miasto_ceramika_i_wielkie_formaty\"><\/span>Polska malarka art d\u00e9co wychodzi na miasto: ceramika i wielkie formaty<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"318\" height=\"455\" src=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-50.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9890\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-50.png 318w, https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-50-210x300.png 210w\" sizes=\"auto, (max-width: 318px) 100vw, 318px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Fot.: Obraz \u201eZaloty huculskie\u201d<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Zaledwie rok przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej artystka zafascynowa\u0142a si\u0119 ceramik\u0105. Tworzy\u0142a przepi\u0119kne malatury na fili\u017cankach i talerzach, a gotowe formy sprowadza\u0142a z <strong>renomowanej fabryki porcelany w \u0106mielowie<\/strong>. To r\u00f3wnie\u017c czas, gdy jej sztuka dos\u0142ownie \u201ewysz\u0142a\u201d w przestrze\u0144 miejsk\u0105. Jeszcze dzi\u015b, w XXI wieku, s\u0142ynny \u201eTaniec g\u00f3ralski\u201d mo\u017cna podziwia\u0107 w kamienicy Wedla przy ulicy Pu\u0142awskiej w Warszawie. Z kolei jej imponuj\u0105ca polichromia na fasadzie <strong>Kamienicy pod Lwem<\/strong> na Rynku Starego Miasta przetrwa\u0142a wojenn\u0105 po\u017cog\u0119 i nadal zachwyca przechodni\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Zofia realizowa\u0142a si\u0119 na wielu p\u0142aszczyznach jednocze\u015bnie. Malowa\u0142a obrazy na p\u0142\u00f3tnie, ilustrowa\u0142a ksi\u0105\u017cki i projektowa\u0142a poczt\u00f3wki, na kt\u00f3rych nieustannie przewija\u0142y si\u0119 te same, uwielbiane przez ni\u0105 w\u0105tki ludowe. Artystka potrafi\u0142a ukaza\u0107 polsk\u0105 kultur\u0119 tradycyjn\u0105 jako <strong>sko\u0144czone arcydzie\u0142o<\/strong>, unikaj\u0105c przy tym taniego kopiowania.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Jej prace wyr\u00f3\u017cnia\u0142y niezwykle charakterystyczne cechy:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>g\u0119sta, zwarta kompozycja;<\/li>\n\n\n\n<li>nasycone, \u017cywe barwy;<\/li>\n\n\n\n<li>mocna, twarda kreska;<\/li>\n\n\n\n<li>niesamowite bogactwo detali;<\/li>\n\n\n\n<li>wyra\u017anie wyczuwalny rytm.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Obrazy Stryje\u0144skiej przypomina\u0142y rozbudowane sceny teatralne, dlatego krytycy cz\u0119sto przyr\u00f3wnywali je do tkanych gobelin\u00f3w. Taki uk\u0142ad kompozycyjny dawa\u0142 niesamowity efekt obrazowej opowie\u015bci. W ka\u017cdej namalowanej scenie a\u017c t\u0119tni\u0142o \u017cycie, a dominuj\u0105c\u0105 emocj\u0105, wylewaj\u0105c\u0105 si\u0119 z p\u0142\u00f3cien, by\u0142a <strong>czysta, nieskr\u0119powana rado\u015b\u0107 i dynamika ruchu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wies_jako_niewyczerpane_zrodlo_inspiracji\"><\/span>Wie\u015b jako niewyczerpane \u017ar\u00f3d\u0142o inspiracji<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"545\" height=\"440\" src=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-51.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9893\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-51.png 545w, https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-51-300x242.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 545px) 100vw, 545px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>W swoich zapiskach malarka cz\u0119sto wspomina\u0142a krakowski <strong>Kleparz<\/strong> \u2013 t\u0119tni\u0105cy \u017cyciem plac targowy, na kt\u00f3rym codziennie przewija\u0142y si\u0119 t\u0142umy ch\u0142op\u00f3w z okolicznych wiosek. Zofia nigdy nie przechodzi\u0142a obok nich oboj\u0119tnie. Z wielk\u0105 uwag\u0105 studiowa\u0142a fasony ludowych stroj\u00f3w, specyfik\u0119 ruch\u00f3w i jaskrawe po\u0142\u0105czenia kolorystyczne. To nie by\u0142y tylko ulotne obserwacje. Artystka pieczo\u0142owicie gromadzi\u0142a te sceny jako cenn\u0105 baz\u0119 do swoich p\u00f3\u017aniejszych prac. Wielokrotnie podkre\u015bla\u0142a, \u017ce <strong>prawdziwych, wibruj\u0105cych barw nale\u017cy szuka\u0107 wy\u0142\u0105cznie na prowincji<\/strong>, poniewa\u017c w zadymionych miastach z czasem one blakn\u0105 i trac\u0105 swoj\u0105 moc. Miejsca z zachowanym, \u017cywym folklorem por\u00f3wnywa\u0142a do bajecznych raf koralowych, do kt\u00f3rych dost\u0119p maj\u0105 tylko nieliczni.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Druga_fala_tworczosci_i_emigracja_Zofii_Stryjenskiej\"><\/span>Druga fala tw\u00f3rczo\u015bci i emigracja Zofii Stryje\u0144skiej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"467\" src=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-52.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9896\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-52.png 647w, https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-52-300x217.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Fot.: Obraz \u201eKol\u0119dy bo\u017conarodzeniowe\u201d<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>W grudniu 1939 roku, uciekaj\u0105c przed dramatem wojny, Zofia przenios\u0142a si\u0119 z Warszawy do Krakowa, gdzie przetrwa\u0142a ca\u0142y okres hitlerowskiej okupacji. Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej <strong>kategorycznie odrzuci\u0142a nowy, komunistyczny ustr\u00f3j<\/strong> i zdecydowa\u0142a si\u0119 na emigracj\u0119. Pocz\u0105tkowo osiad\u0142a w Szwajcarii, a nast\u0119pnie czyni\u0142a starania o wyjazd do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Niestety, mimo pr\u00f3\u015bb o wsparcie skierowanych do Fundacji Ko\u015bciuszkowskiej, spotka\u0142a si\u0119 z odmow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho\u0107 najcz\u0119\u015bciej si\u0119ga\u0142a po farby temperowe, nigdy nie ogranicza\u0142a si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do sztalugi. Z sukcesami projektowa\u0142a zabawki, tkaniny dekoracyjne i tworzy\u0142a zachwycaj\u0105ce ilustracje ksi\u0105\u017ckowe. <\/p>\n\n\n\n<p>Do najwa\u017cniejszych dzie\u0142 w jej dorobku nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u201ePastora\u0142ka\u201d;<\/li>\n\n\n\n<li>cykl \u201eBogowie s\u0142owia\u0144scy\u201d;<\/li>\n\n\n\n<li>\u201ePascha\u201d;<\/li>\n\n\n\n<li>znakomite ilustracje do \u201eMonachomachii\u201d Ignacego Krasickiego;<\/li>\n\n\n\n<li>\u201ePory roku\u201d;<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eKol\u0119dy bo\u017conarodzeniowe\u201d;<\/li>\n\n\n\n<li>kultowe \u201eTa\u0144ce polskie\u201d.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Na emigracji w Szwajcarii malarka zacz\u0119\u0142a cz\u0119\u015bciej tworzy\u0107 klasyczne obrazy na p\u0142\u00f3tnie. W latach 50. XX wieku okrzykni\u0119to j\u0105 jedn\u0105 z najciekawszych polskich przedstawicielek malarstwa o tematyce religijnej \u2013 w Polsce artystki zajmuj\u0105ce si\u0119 tym nurtem nale\u017ca\u0142y w\u00f3wczas do rzadko\u015bci. Stryje\u0144ska zn\u00f3w jednak udowodni\u0142a swoj\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107, odrzucaj\u0105c narzucon\u0105 z g\u00f3ry ikonografi\u0119. Z niezwyk\u0142\u0105 odwag\u0105 <strong>przekszta\u0142ca\u0142a utarte wizerunki Matki Boskiej i \u015bwi\u0119tych<\/strong>, maluj\u0105c je we w\u0142asnym, niekanonicznym stylu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Trudne_dziedzictwo_artystki_sztuka_rozrzucona_po_calym_swiecie\"><\/span>Trudne dziedzictwo artystki: sztuka rozrzucona po ca\u0142ym \u015bwiecie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"331\" src=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-53.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9899\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-53.png 647w, https:\/\/cdn.krakow1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/04\/image-53-300x153.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Fot.: Obraz \u201eZjawienie si\u0119 aposto\u0142om\u201d<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Zofia Stryje\u0144ska zmar\u0142a w lutym 1976 roku w Genewie. W swoim intymnym dzienniku zostawi\u0142a gorzkie przemy\u015blenia na temat spu\u015bcizny, jak\u0105 po sobie zostawia. Ubolewa\u0142a nad tym, \u017ce jej dorobek \u017cycia uleg\u0142 rozproszeniu po r\u00f3\u017cnych kontynentach i w\u0142a\u015bciwie w du\u017cej mierze przepad\u0142. Mia\u0142a \u017cal, \u017ce nikt nie zatroszczy\u0142 si\u0119 o skatalogowanie i ochron\u0119 tej ogromnej kolekcji. By\u0142a przekonana, \u017ce jej prace mog\u0142yby stanowi\u0107 <strong>\u201eworek z\u0142ota i chwa\u0142\u0119 narodu\u201d<\/strong>, gdyby tylko odpowiednio o nie zadbano.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Gigantyczny wp\u0142yw Stryje\u0144skiej na sztuk\u0119 Krakowa i ca\u0142ej Polski nie wynika\u0142 wy\u0142\u0105cznie z jej oryginalnego stylu. Jej najwi\u0119ksz\u0105 zas\u0142ug\u0105 by\u0142o to, \u017ce <strong>wyrwa\u0142a folklor z dusznych sal muze\u00f3w etnograficznych i wprowadzi\u0142a go na salony wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci<\/strong>. W r\u0119kach tej wybitnej <a href=\"https:\/\/warsawka.eu\/uk\/eternal\/yak-tvoryla-varshavska-hudozhnyczya-ta-poetesa-yadviga-senkevych\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">artystki<\/a> ludowe wzory przesta\u0142y by\u0107 echem przesz\u0142o\u015bci, a sta\u0142y si\u0119 wibruj\u0105cym, \u017cywym kodem wizualnym polskiej kultury. Dla Krakowa oznacza\u0142o to co\u015b wi\u0119cej. Lokalne \u015brodowisko artystyczne zyska\u0142o wizjonerk\u0119, kt\u00f3ra nie zamierza\u0142a gra\u0107 wed\u0142ug sztywnych, akademickich regu\u0142 i nigdy nie obawia\u0142a si\u0119 mieszania rzemios\u0142a dekoracyjnego ze sztuk\u0105 wysok\u0105. To m.in. dzi\u0119ki niej polska kultura wizualna zyska\u0142a sw\u00f3j drapie\u017cny, szalenie barwny i natychmiast rozpoznawalny charakter. A Zofia Stryje\u0144ska zapisa\u0142a si\u0119 na kartach historii jako ta, kt\u00f3ra ten charakter nie tylko uchwyci\u0142a, ale w\u0142asnor\u0119cznie ukszta\u0142towa\u0142a.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W polskiej kulturze nie brakuje wybitnych postaci, jednak Zofia Stryje\u0144ska to zupe\u0142nie inna, wyj\u0105tkowa historia. Jej talent jest doskonale znany w gronie znawc\u00f3w sztuki, a biografi\u0119 artystki wci\u0105\u017c z fascynacj\u0105 badaj\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bni historycy. Fenomen jej tw\u00f3rczo\u015bci polega na tym, \u017ce ta malarka dos\u0142ownie tchn\u0119\u0142a \u017cycie w s\u0142owia\u0144sk\u0105 mitologi\u0119. Uczyni\u0142a j\u0105 odwa\u017cn\u0105, niezwykle barwn\u0105 i rozpoznawaln\u0105 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":466,"featured_media":9873,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1169],"tags":[4606,4607,4608,4611,4602,4613,4612,4605,4609,4601,4604,4603,4610,2733],"motype":[1159],"moformat":[93],"moimportance":[81],"class_list":{"0":"post-9932","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-jobs","8":"tag-artysci-z-krakowa","9":"tag-bogowie-slowianscy","10":"tag-folklor-w-sztuce","11":"tag-kobiety-w-sztuce","12":"tag-krakow-sztuka","13":"tag-kultura-wizualna","14":"tag-malarki-polskie","15":"tag-malarstwo-polskie","16":"tag-polska-awangarda","17":"tag-polskie-art-deco","18":"tag-sztuka-dwudziestolecia-miedzywojennego","19":"tag-tance-polskie","20":"tag-warsztaty-krakowskie","21":"tag-zofia-stryjenska","22":"motype-eternal","23":"moformat-longrid-korotka","24":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9932","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/466"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9932"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9932\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9933,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9932\/revisions\/9933"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9873"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9932"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9932"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9932"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=9932"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=9932"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=9932"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}