W XXI wieku większość szkół łączy chłopców i dziewczęta, więc wydaje się, że szkoły jednoplciowe odeszły w przeszłość. W Krakowie istnieje jednak wyjątek – szkoła, do której uczęszczają tylko dziewczęta. Współcześni Polacy znają ją jako Szkołę Sióstr Prezentek, mieszczącą się w budynku Publicznego Gimnazjum nr 53 przy ulicy Świętego Jana.
Historia tej placówki sięga 400 lat wstecz: zachowała tradycje pierwszej żeńskiej szkoły Zofii Czeskiej, a jednocześnie otwarta jest na nowoczesne metody nauczania. Dziewczęta dorastają tam w atmosferze wsparcia i rozwoju, łącząc wiedzę akademicką z wartościami sprawdzonymi przez wieki. Odwiedzający i historycy zachwycają się tym, jak Szkoła Sióstr Prezentek w Krakowie pielęgnuje przeszłość, a jednocześnie kształci współczesne, wykształcone i pewne siebie dziewczęta, pisze krakow1.one.
Jak powstała Szkoła Sióstr Prezentek w Krakowie
Setki lat temu edukacja kobiet w Krakowie była rzadkością. Umiejętność czytania i pisania posiadały jedynie te, które trafiły do klasztoru lub urodziły się w zamożnych rodzinach. Z takiej właśnie rodziny pochodziła założycielka pierwszej żeńskiej szkoły w mieście, Zofia Czeska. Jej rodzice, Mateusz i Katarzyna Maciejowscy, należeli do mieszczańskich szlachciców i posiadali majątek niedaleko Krakowa. W wieku 16 lat wydano ją za bogatego dziedzica Jana Czeskiego, lecz małżeństwo było bezdzietne i trwało tylko sześć lat. Zofia została młodą wdową z dużym majątkiem, ale postanowiła nie szukać nowego męża, a poświęcić życie pomocy potrzebującym.
W 1627 roku założyła placówkę znaną jako „Dom Dziewic Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny” (Dom Panieński Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny) lub „Dom Sierot” (Dom Sierocym). Przyjmowano tam dziewczęta z ubogich rodzin, uczono je czytania, pisania, liczenia i śpiewu. Nie pomijano nauki prowadzenia domu, co było głównym wymogiem wobec przyszłych panien. Największy nacisk kładziono jednak na wychowanie – zasady moralne kształtowano na przykładzie świętych Kościoła.
Życiowe lekcje od Zofii Czeskiej
Niesienie oświaty kobietom w tamtych czasach oznaczało krok na granicy nowości i ryzyka. Dla wielu dziewcząt szkoła Zofii Czeskiej była jedyną szansą na zdobycie wiedzy i zapewnienie sobie przyszłości. Założycielka opiekowała się placówką przez całe życie, dbając o jej wsparcie prawne i materialne. W 1633 roku otrzymała upragnione zatwierdzenie od Stolicy Apostolskiej. Próbowała także nadać szkole charakter zgromadzenia zakonnego, ale nie zdążyła. W XXI wieku jest znana jako Święta Zofia Czeska; pochowano ją w kościele Świętej Marii w Krakowie.
Po śmierci założycielki opiekę nad szkołą przejęło Zgromadzenie Sióstr Wprowadzenia Najświętszej Maryi Panny do Świątyni, które później stało się podstawą wspólnoty Sióstr Prezentek. Warto wyjaśnić, że po łacinie „Wprowadzenie Najświętszej Maryi Panny do świątyni” brzmi „Praesentatio S. Mariae in templo” – pierwsze słowo „Praesentatio” dało nazwę zgromadzeniu. W kolejnych dziesięcioleciach wychowanki szkoły z wdzięcznością modliły się za siostry Prezentki, a także za Zofię Czeską.
Szkoła, która się nie poddała
Pod opieką Sióstr Prezentek placówkę zaczęto nazywać Domem Dziewcząt (Dom Dziewcząt). Z biegiem lat żeńska szkoła Zofii Czeskiej w Krakowie zmieniała się i rozwijała wraz z reformami edukacyjnymi, dostosowując się do nowych czasów i wymagań społeczeństwa. W 1801 roku zreorganizowano ją w szkołę ogólnokształcącą. Początkowo szkoła była publiczna, później prywatna. Siostry Prezentki nadal opiekowały się wychowankami, a życie i przykłady Zofii Czeskiej inspirowały uczennice do pracy, dobroci i wiary.
Placówka uzyskała status prywatnego gimnazjum i przyjmowała dzieci aż do 1949 roku, gdy nowa władza komunistyczna zlikwidowała prywatne szkoły. Zmiana statusu nie wpłynęła jednak na zasady szkoły, którą faktycznie prowadziły siostry Prezentki, a nauczali świeccy pedagodzy. Zasady te, ustanowione przez Zofię Czeską, która została kanonizowana, pozostały niezmienione w XXI wieku.
Tam, gdzie wychowuje się sercem
Szkoła Sióstr Prezentek realizuje misję katolickiej szkoły, w której uwzględnia się wszystko: wiedzę, charakter, zdolność do bycia dobrą, silną i pewną siebie. Wartości ewangeliczne i patriotyczne są nie tylko zasadami, lecz codzienną praktyką, w której dorastają dzieci. To właśnie tego pragnęła Święta Zofia Czeska – aby nauka i wychowanie rozwijały dzieci równocześnie.
Wybierając tę katolicką szkołę, rodzice zgadzają się z jej profilem edukacyjnym i wspierają misję swoim autorytetem i wymaganiami. Tworzy się w ten sposób ciepła i przyjazna atmosfera, w której uczniowie widzą, że zasady i oczekiwania są jasne i sprawiedliwe. W nowoczesnej Szkole Sióstr Prezentek stawia się na przygotowanie wychowanek do życia, aby umiały oceniać rzeczywistość i podejmować własne decyzje.
Poszukiwania i orientacja
Nauczyciele traktują chrześcijańską wizję człowieka jako punkt odniesienia dla siebie i uczennic, stając się przykładem, jak reagować w różnych sytuacjach i relacjach międzyludzkich zgodnie z nauką Kościoła. Jednocześnie szkoła wspiera talenty i pomaga rozwijać zainteresowania. Umiejętnie łączy wiedzę z praktyką, uwzględniając współczesne realia społeczne i kulturowe.
Dziewczęta uczestniczą w debatach, projektach wolontariackich, występach szkolnego zespołu muzyki i tańca dawnego, a nawet wydają gazetę szkolną „Nasz świat” (Nasz świat). Możliwości rozwoju jest wiele i każda uczennica może znaleźć coś dla siebie. W wywiadach dyrektorka szkoły, siostra Aleksandra Duda, podkreślała, że w Szkole Sióstr Prezentek uczą się bardzo utalentowane dzieci.
Sportowy rytm szkoły
W Szkole Sióstr Prezentek sport nigdy nie był dodatkiem do nauki – to naturalna część wychowania dziewcząt, które mają być silne nie tylko duchem, ale i ciałem. Nikt nie dziwi się, gdy uczennica po lekcjach bierze rolki lub rower – to równie ważny element życia szkolnego jak modlitwa czy praca domowa. Tradycja katolicka nie odrzuca troski o ciało: w Polsce łatwo spotkać księży i siostry zakonne na hulajnogach czy deskorolkach, i nikogo to nie dziwi. Dla wychowanek to znak, że wiara i aktywność nie stoją w sprzeczności.
Inspiratorem tego podejścia często wspomina się ks. Artura Paprockiego. W 2004 roku zorganizował on pierwszą pielgrzymkę na rolkach do Jasnej Góry, na którą młodzież zareagowała entuzjastycznie. Dziewczęta ze Szkoły Sióstr Prezentek dobrze znają tę historię: pokazuje, że droga do Boga może prowadzić nie tylko przez ciszę w świątyni, lecz także przez ruch, wsparcie zespołu i uczciwą pracę fizyczną. Dziś współczesne pielgrzymki do ikony Częstochowskiej na rolkach, rowerach czy hulajnogach nikogo już nie dziwią – stały się młodzieżową tradycją.
Kiedy edukacja zaczyna się od zaufania
Szczegółowe informacje o żeńskiej Szkole Sióstr Prezentek można znaleźć na stronie placówki. Swoimi wrażeniami dzielą się tam zarówno byli uczniowie, jak i rodzice. Podkreślają, że wszystko opiera się na wzajemnym szacunku i wsparciu; siostry Prezentki i nauczyciele zawsze służą pomocą w każdej sytuacji. Szkoła umiejętnie łączy nowoczesne metody nauczania z wychowaniem chrześcijańskim. Dla rodziców ważne jest, że szkoła nie tylko uczy, ale także wychowuje osoby, które rozumieją wartość wiary i znaczenie pomocy innym.
W codziennym życiu Szkoła Sióstr Prezentek każdego dnia kształtuje tak, aby wychowanki czuły się częścią dużej rodziny. Każdy detal – od porannych spotkań po drobne rytuały w klasach – ma na celu wychowywać dzieci w duchu odpowiedzialności, wzajemnego szacunku i zaufania. Dla sióstr i nauczycieli punktem odniesienia pozostają słowa kardynała Karola Wojtyły, który nazwał szkołę „rozszerzonym domem rodzinnym, w którym wartości ważne dla narodu są nieustannie przekazywane kolejnym pokoleniom”.